Tiểu hành tinh là kẻ thù của Trái Đất.
Chúng đã oanh tạc thế giới chúng ta hàng tỷ năm.
Cái này được tạo nên chỉ trong vài giây.
50,000 năm trước, đây là một ngày tồi tệ cho bất cứ ai sống gần đây.
Nhưng tiểu hành tinh cũng là nguồn lực có giá trị --
những tảng đá khổng lồ giàu kim loại quý,
những thế giới thu nhỏ đóng băng có nhiều nước hơn Trái Đất.
Rốt cuộc, các tiểu hành tinh có thể là những bậc thềm
một ngày nào đó chúng ta có thể dùng để rời khỏi hệ Mặt Trời.
Tiểu hành tinh là thứ xây nên hành tinh.
Không có chúng, thế giới chúng ta sẽ không có ở đây.
Chúng ta nợ những thứ này về sự tồn tại của mình.
Chúng là những kẻ mang đến sự sống đồng thời cũng là kẻ mang đi.
♪ Vũ Trụ Vận Hành Thế Nào 2x07 ♪
Tiểu Hành Tinh - Những Thế Giới Dở Dang == Dịch và khớp thoại Trần Xuân Nghĩa (nghiatx@gmail.com) ==
Bầu trời đêm đầy những vì sao,
thiên hà, hành tinh, và tiểu hành tinh.
"Asteroid" có nghĩa là "star-like"
Thậm chí qua kính thiên văn tốt nhất,
chúng không khác gì một điểm sáng trên trời.
Chúng là những tảng đá vũ trụ,
và có hàng tỷ tỷ cục,
kích thước từ cỡ một chiếc xe hơi đến những cái to đường kính hàng trăm dặm.
Kết hợp lại, chúng kể câu chuyện là thế nào chúng ta có ở đây.
Trái đất được tạo thành bởi các tiểu hành tinh.
4.5 tỷ năm trước đây,
hệ Mặt Trời là một vũng xoáy không gian rộng lớn.
Bụi dính lại với nhau tạo nên các tiểu hành tinh.
Trong hệ Mặt Trời chúng ta và trong mọi hệ Mặt Trời,
vật thể đầu tiên được hình thành -- những tảng đá lớn đầu tiên --
là những tiểu hành tinh cơ bản.
Chưa có hành tinh nào.
Thay vào đó, tỷ tỷ những khối đá
xoay quanh Mặt Trời mới sinh.
Đó là một nơi rất lạ,
giống như trò đu quay
tất cả những thứ này bay quanh Mặt Trời.
Và có hàng tỷ tỷ những tiểu hành tinh này
chúng chỉ khác nhau về kích cỡ và hình dạng.
Những tiểu hành tinh cổ xưa
định hình nên hệ Mặt Trời
và tạo nên hành tinh mà chúng ta sống.
Các tiểu hành tinh thì lớn hơn thiên thạch nhiều.
Chúng là khối xây dựng cơ bản của hành tinh.
Hàng tỷ tiểu hành tinh nhỏ
dính lại với nhau tạo thành hành tinh.
Nhưng những tiểu hành tinh bay hàng ngàn dặm/giờ.
Để chúng dính lại là điều khó khăn.
Chúng ta đến cuộc đua xe hơi này
để xem hệ Mặt Trời ban đầu có thể trông tương tự.
Những sự va chạm xe hơi tốc độ cao gây hư hỏng.
Mảnh văng tứ tung.
Các tiểu hành tinh va chạm cũng tương tự.
Để kết hợp, bằng cách nào đó chúng phải va chạm và dính luôn.
Những chiếc xe hơi sẽ cho thấy điều này diễn ra thế nào.
Chúng đi nhanh và tất cả cùng một hướng,
giống như các tiểu hành tinh trong hệ Mặt Trời ban đầu.
Khi va chạm xảy ra tương đối nhẹ nhàng.
Thay vì vỡ ra từng mảnh, chúng kết hợp với nhau.
Đây là lúc các hành tinh được tạo nên.
Chúng đang bay gần với cùng tốc độ,
rồi bắt đầu dính lại với nhau,
đó là cách cách hành tinh hình thành.
Các tiểu hành tinh sát nhập vào khối đá,
giống như 2 chiếc xe hơi dính vào nhau.
Khi nhiều tiểu hành tinh va chạm, khối đá lớn dần lên.
Xây nên cả một hành tinh kiểu này mất hàng tỷ năm.
Nhưng các hành tinh được hình thành chỉ trong vài triệu năm.
Như thế nào?
Khi khối đá bằng kích thước ngọn núi,
lực hấp dẫn tăng tốc quá trình.
Trọng lực bắt đầu quan trọng
Khi kích thước nó cỡ bằng một ngọn núi trong dãy Rocky Mountains,
giống như núi Pikes Peak sau lưng tôi.
Đường kính được vài dặm
vậy là đủ bự
để có lực hút kéo các vật liệu vào.
Giờ nếu Trái Đất không có ở đây,
và chỉ có đỉnh Pikes Peak ở đằng kia, cách vài dặm,
Tôi sẽ chầm chậm trôi vào nó,
càng ngày càng nhanh,
tăng tốc suốt đoạn đường đến khi tôi chạm phải nó.
Trọng lực sẽ kéo tôi.
Nó lôi tôi.
Đến khi tôi va vào núi.
những tiểu hành tinh lớn là những ngọn núi trong không gian.
Hệ Mặt Trời giai đoạn đầu có đầy chúng.
Lực hấp dẫn kéo các tiểu hành tinh khác lại.
Một tiểu hành tinh lớn hơn được hình thành,
kéo vào càng nhiều đá thì nó càng lớn nhanh.
Tại thời điểm đó, các sự kiện xảy ra rất nhanh.
Thật ra nó kéo các thứ vào và lớn lên rất nhanh.
Một trong những ngọn núi không gian này đang phát triển
đến khi không còn gì để kéo vào.
Thì nó không còn là một tiểu hành tinh.
Nó là một hành tinh trẻ -- Trái Đất.
Tất cả những hành tinh, ngay cả Trái Đất,
chúng nợ sự tồn tại của mình
do trước đây, chúng chỉ là tiểu hành tinh.
Đây là cách mọi hành tinh đá hình thành --
các tiểu hành tinh nhập với nhau đến khi không còn gì xung quanh.
Sao Thủy, Sao Kim,
Trái Đất, và Sao Hỏa
Tất cả là tiểu hành tinh lớn quá cỡ.
Nhưng vượt qua khỏi sao hỏa, có sự khác biệt.
Không có các hành tinh đá.
thay vào đó, hàng tỷ những khối đá
không bao giờ kết hợp với nhau -- Vành đai tiểu hành tinh.
Ở ngoài đây việc xây dựng bị ngưng lại
trước khi một hành tinh đá có thể hình thành --
Do sao Mộc.
Hành tinh khí khổng lồ đã hình thành gần đó.
Sao Mộc quá lớn.
Nó là con dã nhân nặng 360kg.
Nó thống trị mọi thứ về lực hấp dẫn.
4.5 tỷ năm trước,
Lực hấp dẫn của sao Mộc gây ra tàn phá.
Nó quăng các tiểu hành tinh đi mọi hướng.
Những khối đá lớn bị phân tán khỏi quỹ đạo thường xuyên của nó
rơi vào những con đường hỗn loạn cực độ.
Cuộc đua xe đến hồi kết thúc, và trận hủy diệt bắt đầu.
Một khi Sao Mộc đã tham gia,
hệ Mặt Trời trông như một trận hủy diệt --
các thứ va chạm với nhau,
bay vào nhiều hướng khác nhau.
Một sự hỗn loạn không gian --
Đá lao vào nhau từ mọi hướng,
những va chạm khốc liệt.
Những tảng đá này không kết lại thành một cục.
chúng vỡ tan...
và tạo nên vành đai tiểu hành tinh.
Ngày nay, những va chạm tàn khốc vẫn còn làm rung chuyển vành đai này.
Năm 2010, kính thiên văn Hubble chụp được hình này --
hậu quả của một vụ va chạm tốc độ cao.
Tiểu hành tinh có thể vừa khởi tạo vừa phá hủy.
Nếu chúng đến với nhau nhẹ nhàng bạn sẽ có những hành tinh.
Quá bạo lực bạn sẽ có vành đai tiểu hành tinh --
hàng tỷ cục đá và tảng đá lớn,
một nghĩa địa cho một hành tinh không bao giờ hình thành.
Vành đai tiểu hành tinh là một vương quốc bí ẩn,
đầy nguy hiểm và cũng đầy hứa hẹn,
một ranh giới mới đang đợi được khám phá.
Tiểu hành tinh đa dạng như hành tinh hay mặt trăng.
Một số là kim loại...
một số là đá...
một số là băng.
Một số thậm chí còn có mặt trăng.
Chúng đủ hình dạng và kích thước...
Từ những khối đá đến những thế giới thu nhỏ.
Và chúng ở khắp nơi.
Hệ Mặt Trời xa xôi cũng có vành đai tiểu hành tinh riêng.
Ngôi sao Epsilon Eridani chỉ cách chúng ta 10 năm ánh sáng.
Nó không chỉ có một mà có đến 2 vành đai tiểu hành tinh.
Một ngôi sao khác có vành đai lớn hơn gấp 25 lần
so với vành đai chúng ta.
Nếu bạn sống trên một hành tinh trong hệ Mặt Trời đó,
vành đai tiểu hành tinh trông --
sáng hơn dải Ngân Hà nhiều,
một vệt lớn ngang bầu trời đêm.
Vành đai tiểu hành tinh là những phế liệu còn sót lại
sau khi các hành tinh được hình thành,
vì vậy chúng cho ta biết nhiều về hệ mặt trời của chúng.
Vành đai của chúng ta thì đủ các loại --
hàng triệu những tiểu hành tinh kỳ lạ,
mỗi cái có một câu chuyện.
Nhưng chúng ta chưa khảo sát chúng đầy đủ.
Điều đó bắt đầu thay đổi.
Sứ mạng đầu tiên đến vành đai tiểu hành tinh đang được triển khai --
tàu thăm dò Dawn.
Mục tiêu của nó?
Để khám phá một thế giới xa xôi bí ẩn.
Từ sứ mạng này Chúng ta sẽ hiểu biết nhiều
về vành đai chính
hơn những gì chúng ta biết
từ khi bắt đầu khám phá ra vành đai tiểu hành tinh.
Tháng 7, 2011,
Dawn đến mục tiêu đầu tiên của nó
và gửi về những hình ảnh này.
Vesta là tiểu hành tinh lớn thứ 2 trong hành đai.
Nó gần như một hành tinh.
Rồi lực hấp dẫn khổng lồ của Sao Mộc kìm hãm sự phát triển của nó.
Ngày nay nó là một thế giới thu nhỏ.
Một trong những sai lầm phổ biến về tiểu hành tinh
là chúng khá nhỏ.
Nhưng một số tiểu hành tinh lớn
thật ra nó là hành tinh nhỏ.
Chúng có đường kính vài trăm dặm.
Thậm chí Vesta còn có một ngọn núi
cao hơn Everest 3 lần.
Mark Sykes là người đồng khảo sát trong sứ mạng.
Thật sự rất phấn khích
bởi vì lần đầu tiên bạn nhìn thấy một thế giới mới,
và vừa đủ nguy hiểm
trong việc giải thích những gì bạn thấy.
Vesta giống hình ảnh của Trái Đất lúc mới sinh
khi nó chỉ rộng bằng bang Arizona.
Chúng ta đang xem
một phôi thai, một hành tinh non
giống như Trái Đất trong vài triệu năm đầu.
Tàu thăm dò Dawn đã phát hiện
Vesta có một lõi sắt, giống Trái Đất --
bằng chứng rằng lõi của Trái Đất được hình thành
khi hành tinh còn nhỏ.
Thế giới còi cọc này cho chúng ta một cái nhìn
về quá khứ xa xôi của Trái Đất.
Chúng ta thấy được những thứ mà chúng ta không mong đợi,
nhưng điều đó tạo nên sự thú vị.
Sau Vesta,
Sứ mạng Dawn sẽ tiến đến
vùng ngoài xa của vành đai tiểu hành tinh
để khám phá một thế giới nguyên thủy đóng băng
lớn hơn Vesta 4 lần
Ở đó, Dawn nhắm mục tiêu giải quyết một bí ẩn khác
về quá khứ của Trái Đất --
Các đại dương của chúng ta từ đâu đến?
Vành đai tiểu hành tinh thì cổ xưa, bạo lực và xa xôi --
cách Trái Đất hàng trăm triệu dặm.
Nhưng không phải tất cả các tiểu hành tinh đều năm trong vành đai.
Chúng có thể lang thang khắp nơi trong hệ mặt Trời.
Bề mặt của Mặt Trăng ghi lại một quá khứ đầy bạo lực --
một trận oanh tạc không gian khổng lồ.
chúng ta thấy dấu tích hằng đêm khi Trăng mọc.
Chúng ta thấy gì?
Một thế giới đầy thẹo và cằn cỗi --
bằng chứng cho thấy đã có một cơn mưa tiểu hành và các mãnh vỡ
dữ dội từ không gian,
làm biến dạng hoàn toàn bề mặt của Mặt Trăng.
Hàng Triệu hố khắp bề mặt,
bao gồm cả hố lớn nhất trong hệ Mặt Trời --
đường kính 1,500 dặm,
nó còn bị cắt bởi hàng ngàn hố nhỏ hơn.
Một cơn bão tiểu hành tinh thổi vào Mặt Trăng
4 tỷ năm trước.
Và nó đã xảy ra với Mặt Trăng,
thì nó cũng phải xảy ra với Trái Đất.
Trái đất lớn hơn nhiều, mục tiêu lớn hơn nhiều.
Cứ mỗi hố mà bạn thấy trên Mặt Trăng,
thì hãy tưởng tượng có 50 - 60 hố
trên Trái Đất.
Những va chạm lúc đó phải rất kinh khủng.
Cứ vài tuần, một vật khổng lồ bay vút xuống từ không gian
đục lên những mảng lớn trên hành tinh.
Chúng tôi gọi là cuộc oanh tạc muộn nặng nề.
Suốt 200 triệu năm, những quả cầu lửa từ trời mưa xuống.
Sự va chạm kích hoạt những cơn động đất
lớn hơn bất cứ cơn nào trong lịch sử.
những cơn bão 10 ngàn dặm/giờ
quét qua bầu khí quyển ban sơ của Trái Đất.
Nhưng các tiểu hành tinh cũng mang một chất mới đến Trái Đất.
Vài tiểu hành tinh chứa băng --
nước đóng băng tan chảy khi va chạm.
Mỗi tiểu hành tinh mang một ít.
Nhưng tiểu hành tinh có mang đủ nước
để bao phủ 2/3 hành tinh chúng ta?
Một Trong những câu hỏi là nước đến Trái Đất như thế nào.
Do Trái Đất nguyên thủy
rất khô và rất nóng.
Tàu thăm dò Dawn của NASA đặt mục tiêu tìm ra.
Ngày nay, vành đai tiểu hành tinh vẫn còn tiểu hành tinh băng
ở khu vực xa nhất, lạnh nhất.
Năm 2015,
Dawn sẽ đến tiểu hành tinh lớn nhất trong hệ Mặt Trời --
Ceres.
Ceres bằng 1/3 khối lượng của cả vành đai tiểu hành tinh
và lớn gấp 4 lần cái đứng nhì.
Nhiều khu vực trông như nước đá.
Ceres có một lõi đá bên trong và bề ngoài nhiều nước đóng băng.
Nó đủ xa Mặt Trời -- nó đủ lạnh --
để nó ổn định.
Ceres chỉ rộng 600 dặm,
lượng nước dạng băng ở đây
có thể nhiều hơn nước trên Trái Đất.
Sứ mạng Dawn sẽ khẳng định.
Liệu Ceres chứa nhiều băng như thế,
Nó có thể giải thích tại sao Trái Đất có nhiều nước như vậy.
Khi các tiểu hành tinh bắn phá Trái Đất 4 tỷ năm trước,
Những tảng băng lớn như Ceres
có thể đã mang đến một lượng nước lớn.
Nước ở dạng băng,
đến từ trên trời
tạo nên các đại dương tươi tốt của Trái Đất.
Và không chỉ các đại dương.
Mây, sông ngòi...
sông băng, tất cả chúng có thể đã đến từ không gian.
Sứ mạng Dawn có thể làm sáng tỏ một thứ
thậm chí còn quan trọng hơn trên Ceres.
Nó có thể tìm thấy đại dương bên dưới lớp băng --
một lớp nước lỏng bên trong,
tan chảy do nhiệt từ lõi của hành tinh lùn.
Sự sống như chúng ta biết phụ thuộc vào nước.
Tìm thấy nước ở đâu thì có thể tìm thấy tia sáng sự sống ở đó.
Nếu có một đại dương nước dưới bề mặt,
thì sẽ đặt ra câu hỏi
liệu có sự sống ở đó hay không.
sự sống ngoài Trái Đất có thể đã hình thành
trong vành đai tiểu hành tinh.
Ceres có thể là nhà để các dạng sống cơ bản
sinh sôi trong đại dương dưới bề mặt.
Nếu các tiểu hành tinh như Ceres có thể chứa sự sống,
thì nó sẽ tiết lộ sự sống trên Trái Đất bắt đầu thế nào.
4 tỷ năm trước,
tiểu hành tinh bắn phá Trái Đất trẻ.
Chúng mang theo nước, và có thể, chúng mang theo sự sống.
Từ vành đai tiểu hành tinh
đến những đại dương mới của Trái Đất...
Sinh vật nguyên thủy phát triển
và tiến hóa mạnh mẽ thành tất cả các sinh vật trên Trái Đất--
một hành tinh tràn ngập sự sống.
Tổ tiên đầu tiên của chúng ta
Có thể đã đến từ vành đai tiểu hành tinh.
Có lẽ những thế giới nhỏ này và vườn ươm sự sống
khắp hệ Mặt Trời chúng ta,
và thậm chí trong những hệ Mặt Trời khác.
Tiểu hành tinh có thể mang sự sống
đến các thế giới khắp Vũ Trụ.
Chúng cũng có thể mang đến cái chết.
Tiểu hành tinh rất quan trọng đối với sự sống trong Vũ Trụ.
Nhưng một khi sự sống đã khởi đầu, tiểu hành tinh cũng có thể kết thúc nó.
Tiểu hành tinh thật sự có 2 mặt.
Chúng khởi tạo phá hủy
cả hai trong một.
Trái Đất nằm ngay trong tuyến lửa.
Chúng ta vừa biết được những năm gần đây
rằng chúng ta sống trong một khu vực không gian bị bắn phá.
Các phi hành gia chứng kiến trực tiếp.
Khi tôi bay trên Apollo 9 và đi bộ ngoài không gian,
Tôi bị trúng phải
một tiểu hành tinh rất rất nhỏ.
và nó khoét một lỗ trên bộ đồ du hành.
Đa số các vật thể lân cận Trái Đất rất nhỏ,
nhưng chúng di chuyển hàng ngàn dặm/giờ.
bộ đồ được chế tạo rất tốt,
hệ quả là nó rất nặng.
Bạn biết đó, chúng tôi chưa từng bị cái gì xuyên qua.
Trái Đất cũng thế, có sẵn lớp bảo vệ
khỏi các tiểu hành tinh nhỏ -- Khí quyển.
Khi các tiểu hành tinh lao vào khí quyển, chúng bốc cháy.
Tôi còn nhớ,
một đêm khi chúng tôi nhìn xuống Trái đất buổi tối,
tôi cứ nghĩ, mình đã thấy một ánh sáng chớp thường xuyên,
nhưng tôi không chắc.
Và rồi chúng tôi chợt nhận ra như bạn biết đấy,
chúng tôi đang nhìn những sao băng.
Hầu hết mọi người không biết rằng vào ban đêm,
nếu bạn nằm trên cỏ và nhìn lên bầu trời đêm,
bạn sẽ thấy, trong một giờ có rất nhiều sao băng.
Hầu hết những sao băng kích thước chỉ bằng viên sỏi.
chúng bốc cháy.
Nhưng những khối đá không gian lớn hơn
có thể rơi xuyên xuống đất.
Đây là bằng chứng --
miệng hố sao băng ở Arizona,
khoét bởi một tiểu hành tinh
đường kính chỉ 45 mét.
Bạn có thể thấy lực khổng lồ đào nên cái này,
và bạn cũng có thể thấy các lớp vật liệu
được chuyển qua khi hố bị đào,
và những cục đá ở quanh đây
bị lộn ngược so với nơi nó mọc.
Có hàng triệu những va chạm kiểu này
trong quá khứ của Trái Đất.
Và sẽ còn có nữa.
Hãy tưởng tượng có một thành phố ngay hố thiên thạch này.
Bạn có thể thấy một quả cầu lửa xuyên qua bầu trời rất nhanh.
Thứ này đang di chuyển với tốc độ 8 dặm/ giây,
vì vậy không mất nhiều thời gian
để nó cắt ngang bầu trời và tấn công Trái Đất.
Nhiệt từ quả cầu lửa thiêu cháy bề mặt.
Nhưng thiệt hại lớn nhất đến sau khi va chạm.
Một khi nó chạm mặt đất,
chỉ mất vài giây.
rất nhanh, một lượng năng lượng rất lớn,
và tác động tàn phá rất nặng nề.
Tiểu hành tinh quét sạch.
Sóng xung kích tạo nên các cơn gió
mạnh gấp sáu lần siêu bão.
Bạn có một vụ nổ,
rộng cỡ vài dặm,
các mãnh vỡ lớn sẽ đè bẹp nhà cửa
Nếu rơi xuống ngày nay,
thì đá từ thiên thạch sẽ giết hết cả thành phố.
Nhưng tiểu hành tinh gây nên hố Meteor Crater còn nhỏ.
Nó như là một mảnh của một tiểu hành tinh lớn hơn nhiều.
Dù nó là gì thì vật tạo nên Meteor Crater không lớn lắm.
Đường kính chừng 45m,
thậm chí chưa bằng một sân bóng.
Có hàng triệu những tiểu hành tinh lớn hơn nhiều.
Những thứ này thậm chí còn tàn sát hơn --
Kẻ tiêu diệt cả một nước hoặc tệ hơn.
Những tiểu hành tinh lớn hơn nửa dặm
có thể kết thúc nền văn minh chúng ta --
Những kẻ tiêu diệt thế giới.
Chúng ta biết bởi vì nó đã xảy ra rồi.
Có dấu vết ở khắp mọi nơi.
Có bằng chứng những vụ va chạm khổng lồ khắp thế giới,
và nó ngay dưới chân bạn.
Thực tế ở vài nơi khá dễ phát hiện.
Như ở đây, tại Southern Colorado.
Lớp đá có màu nhẹ này là ranh giới KT.
Nó được gọi là ranh giới vì nó đánh dấu ranh giới
giữa hai khoảng thời gian khác nhau.
Mọi thứ đã trút xuống đây
bên dưới ranh giới KT có khủng long trong đó.
Mọi thứ về nó -- không phải con khủng long.
vì thế nó đánh dấu thời điểm đó
khi khủng long mất đi.
Lớp này giàu chất iridium.
Nó hiếm trên Trái Đất nhưng phổ biến trên các tiểu hành tinh.
Vì thế, nếu một tiểu hành tinh lớn lao vút vào Trái Đất,
thổi bụi khắp mọi nơi,
iridium trong tiểu hành tinh
có thể sẽ lắng xuống thành một lớp trên Trái Đất,
và đó chính xác là những gì chúng ta thấy ở đây.
Dấu vết rõ ràng của một tiểu hành tinh.
Đã có những buổi sáng tuyệt vời
trước khi tiểu hành tinh va chạm
mặt đất có rất nhiều khủng long
cách đây hàng triệu năm.
Rồi trên bầu trời xuất hiện một thứ,
rất sáng và rất nóng.
Tiểu hành tinh dài 6 dặm,
đủ lớn để tàn phá hành tinh.
Tiểu hành tinh tạo nên lớp này
rất lớn và di chuyển rất nhanh,
và khi nó chạm Trái Đất,
năng lượng như một quả bom một quả bom rất rất bự.
lự nó gấp 5 tỷ lần so với bom Hiroshima.
một lượng lớn đất đá bị thổi vào không gian,
rồi mưa trở xuống -- một trận bão lửa.
Cháy rừng dữ dội khắp hành tinh.
Trong lớp ranh giới KT có một lớp mụi than,
đó là dấu hiệu có hỏa hoạn toàn cầu,
tất cả mọi thứ trên Trái Đất đều bị cháy
sau khi nó xảy ra.
Trái Đất rơi vào bóng tối --
một mùa đông sau va chạm --
một sự tuyệt chủng hàng loạt.
về căn bản, việc này
như mọi thảm họa mội trường
cùng xảy ra một lúc.
Đó là một ngày cự kỳ xấu đối với địa cầu.
Một lời nhắc nhỡ lạnh lùng về các mội đe dọa từ không gian.
Những tiểu hành tinh lớn cỡ này sẽ tấn công chúng ta nữa.
Chúng ta sẽ đi theo con đường của khủng long.
Chúng ta sẽ sống sót,
giống như những con bọ, những con gián.
Họ sẽ là người thừa kế Trái Đất này.
Nhưng hy vọng, điều này còn lâu mới xảy ra.
Nhân loại có bị diệt vong?
hay chúng ta có thể né tránh số phận?
Các tiểu hành tinh xây nên thế giới chúng ta.
Chúng mang nước.
Chúng giết khủng long
và dọn chỗ cho các loài mới.
Nhưng tiểu hành tinh cũng là mối đe dọa.
Chúng ta biết chắc chắn
sẽ có va chạm lớn trong tương lai,
Vì vậy, câu hỏi không phải là "liệu có" mà là "khi nào".
Cứ mỗi 60 đến 100 triệu năm thì có một va chạm thiên thạch lớn.
Có lẽ chúng ta sắp đến hạn.
Nếu muốn sống sót chúng ta cần phải chuẩn bị.
Chúng ta phải tìm các tiểu hành tinh,
xác định xem liệu chúng có hướng đến Trái Đất,
và ngăn cản nó.
Làm vậy không dễ.
Nhưng có khả năng.
Hạnh phúc là, có sự khác biệt giữa chúng ta và khủng long.
Chúng ta có kính thiên văn,
Và chúng ta có thể canh báo trước va chạm.
Tiểu hành tinh nhỏ hơn nhiều so với ngôi sao hoặc hành tinh.
Thật khó để thấy chúng đến.
Để theo dõi các tiểu hành tinh,
bạn cần một kính thiên văn khổng lồ
như đài quan sát Arecibo ở Puerto Rico.
Tôi đang đứng trên đỉnh của kính viễn vọng lớn nhất thế giới,
nơi này thật ra là nơi phòng thủ tốt nhất của chúng ta
để chống lại sự va chạm của tiểu hành tinh gần Trái Đất.
Một cái tô lớn đường kính 300m.
Nó không chỉ là một kính viễn vọng lớn nhất
nó còn là một dĩa ra đa lớn nhất thế giới.
Ra đa được sử dụng
để theo dõi tất cả các máy bay
trên bầu trời,
cái này rất mạnh,
nó có thể theo dõi những vật thể cách Trái Đất hàng triệu dặm.
Không như kính viễn vọng,
ra đa có thể đo ngay khoảng cách của các vật thể
và xác định chính xác nó ở đâu.
Thật tuyệt vời để theo dõi tiểu hành tinh.
Năm 2004,
các nhà thiên văn xác định một tiểu hành tinh bằng sân bóng
hướng về Trái đất.
Nó tên là --
"Apophis", theo vị thần hủy diệt của Ai Cập.
Ngày dự báo nó chạm phải chúng ta --
là ngày 13 tháng 4, 2029,
Thứ 6 ngày 13.
Apophis là vật thể gần Trái Đất đầu tiên
trong kỷ nguyên hiện đại mà các nhà thiên văn lo sợ.
Khả năng 1/30
xảy ra va chạm thảm khốc.
Arecibo chuyển sang hành động
chống lại mối đe dọa lớn nhất từ không gian.
Apophis có thể tàn phá tất cả các quốc gia.
Nhưng đường đi của tiểu hành tinh vẫn chưa chắc chắn.
Nó có thể đụng và cũng có thể trượt.
Chỉ có Arecibo có thể cho chúng ta biết.
Kính viễn vọng Arecibo
có thể dự đoán chính xác 98% đường đi của Apophis.
Nó báo là không có cơ hội nào
vật này sẽ đụng năm 2029.
Nó sẽ bay gần.
Apophis sẽ đi qua Trái Đất gần hơn Mặt Trăng,
thậm chí còn gần hơn vài vệ tinh viễn thông.
Chúng ta có những công cụ mạnh mẽ để phát hiện thiên thạch.
Một ngày nào đó chúng ta sẽ thấy một cái sẽ đụng Trái Đất.
Chúng ta có thể làm gì để tự vệ?
Chiến lược rõ ràng là phá hủy nó
trước khi nó phá hủy chúng ta.
Nhưng như vậy có thể mạo hiểm.
Bạn không muốn thổi tung nó
bởi vì bạn làm nó vỡ ra
thành 2, 3 hay 5 mảnh,
cuối cùng tất cả chúng lao vào khắp địa cầu
và tiêu diệt rất nhiều rất nhiều người.
Làm nổ một thiên thạch gây hại hơn là lợi.
Tốt hơn là làm cho nó trật khỏi hoàn toàn.
Khi một thiên thạch hướng về Trái Đất,
đường đi tương lai của cả hai sẽ giao nhau.
Cả hai sẽ cùng gặp nhau tại một điểm.
Hãy tưởng tượng Trái Đất là một đoàn tàu hàng
và thiên thạch là một chiếc xe hơi,
cả hai đang hướng đến ngã tư giao nhau.
nếu chúng đến điểm giao cùng lúc,
chúng sẽ va chạm.
Cách tốt nhất để tránh va chạm
không phải làm lệch tàu hàng,
không phải đạp ga hay phanh.
Nếu bạn có thể vượt qua đường ray trước khi tàu đến
hoặc đợi tàu qua rồi mới đi --
Đó là những gì chúng ta muốn làm với tiểu hành tinh,
Chỉ cần đảm bảo thiên thạch và Trái Đất
không cùng một nơi ở cùng một thời điểm.
Chỉ đơn giản làm chậm xe hơi lại, chúng ta sẽ không chạm.
Đó là cách để ngăn chặn một vụ va chạm.
Nhưng thiên thạch không có phanh.
Chúng ta cần cách khác để thay đổi tốc độ của nó.
Một cách tiếp cận là dùng lực hút của tiểu hành tinh.
Đối với một tiểu hành tinh đủ nhỏ,
tất cả những gì bạn cần là đậu một tàu không gian lớn
kế bên tiểu hành tinh.
Một tàu vũ trụ sẽ lơ lửng trên bề mặt của tiểu hành tinh.
Bạn có thể đẩy tàu không gian
để nó khỏi rơi vào bề mặt,
và do đó, giống như máy kéo lực hấp dẫn --
sử dụng lực hấp dẫn như sợi dây kéo
để chuyển tiểu hành tinh ra khỏi đường của nó.
trải qua thời gian lực hút giữa chúng
sẽ làm chậm tiểu hành tinh lại
vừa đủ hụt Trái Đất.
Thiên thạch cũng có thể định hình tương lai của chúng ta theo cách khác.
Chúng ta có thể biến chúng từ mối đe dọa chết người
thành nguồn tài nguyên quý giá.
Tiểu hành tinh là nguồn lực sáng tạo.
Nó xây nên các hành tinh.
Chúng mang nước.
Nhưng chúng cũng phá hủy.
Thiên thạch vừa lợi vừa hại.
Ban đầu chúng mang vật liệu cho sự sống.
về sau, chúng có thể hủy diệt sự sống.
Thiên thạch mang bạo lực và chết chóc.
Nhưng sự sống không phải luôn nguy hiểm.
Đặc biệt, nếu sự sống trở nên đủ thông minh,
nó có thể gửi đi các đối tượng
để làm chệch hướng hoặc phá hủy các thiên thạch đe dọa.
Giờ đây chúng ta có công nghệ để chuyển hướng thiên thạch.
nghĩa là chúng ta không còn coi nó là mối đe dọa
mà là một cơ hội.
Chúng ta có thể khai thác chúng.
Nhiều cái chín muồi cho việc khai thác
khoáng sản.
Vì thế, thiên thạch, theo cách nào đó,
là những mỏ vàng.
Chúng không chỉ là những mỏ vàng.
Chúng còn là những mỏ kẻm,
mỏ nhôm,
mỏ bạch kim.
Chỉ cần một tiểu hành tinh cỡ trung bình
cũng có thể chứa các khoáng chất
trị giá hàng ngàn tỷ đô la.
Nhưng trước hết chúng ta phải tiếp cận tiểu hành tinh.
ngày 15 tháng 4, 2010,
Tổng thống Obama thông báo một kế hoạch mới.
Đến năm 2025,
Hy vọng có những tàu không gian mới cho những chuyến đi dài
cho phép có những sứ mạng có người đầu tiên
vượt qua mặt trăng, đi sâu vào không gian.
Bắt đầu bằng việc gửi các phi hành gia đến một tiểu hành tinh
lần đầu tiên trong lịch sử.
Trớ trêu thay,
những tiểu hành tinh dễ đến nhất
là những cái đe dọa Trái Đất.
Khi chúng bay ngang qua,
một Tàu vũ trụ sẽ đón gặp.
Ngay cả khi các tiểu hành tinh đến rất gần,
khai thác chúng cũng khó mà thành sự thật.
Lý do tại sao ngày nay chúng ta không khai thác vành đai tiểu hành tinh
để trang trải chi phí cho các chương trình không gian
Bởi vì chi phí.
Phải mất một lượng rất lớn nhiên liệu và kinh nghiệm
để mang về một tiểu hành tinh.
Nhưng có lẽ chúng ta không cần
mang các khoáng chất về Trái Đất.
Chúng ta có thể sử dụng các nguồn lực của nó
để xây các khu định cư ngoài không gian.
bạn không cần phải xây dựng các trạm không gian
Nó có sẵn đó.
Bạn không cần phải che chắn
vì bạn chỉ cần khoan vào đất
và sử dụng vật liệu đá như lớp che chắn
chống lại bức xạ và các thiên thạch nhỏ.
Vì vậy, nói cách khác
tiểu hành tinh như là một trạm không gian có sẵn.
Trọng lực thấp, dễ đến, dễ đi.
Có nhiều nước,
và tất cả các vật liệu xây dựng
mà người chiếm đóng cần đến.
Vì vậy, một ngày nào đó chúng ta có thuộc địa trên vành đai
và cần xây dựng những thành phố trên đó,
khi đó chúng ta sẽ thấy giá trị
của những kim loại trong vành đai tiểu hành tinh.
Một dải rộng những thành phố trong không gian
được liên kết với nhau trong 1 tỷ dặm.
Không chỉ những thành phố mà còn có nhà máy
để chuyển kim loại từ tiểu hành tinh thành tàu không gian.
Có lẽ các tiểu hành tinh đã cung cấp kim loại --
để tạo ra tàu không gian của chúng ta.
Biết đâu, đâu đó giữa Sao Hỏa và Sao mộc,
sẽ tạo nên tàu không gian tương lai.
Cuối cùng, tiểu hành tinh có thể là bước đệm
một ngày nào đó chúng ta sử dụng nó để rời bỏ Hệ Mặt Trời.
Tiểu hành tinh tạo nên Trái đất.
thậm chí còn mang đến sự sống.
Và trong tương lai,
Tiểu hành tinh còn giúp con người rời khỏi Trái Đất
đi chiếm thiên hà.
vì thế, theo một nghĩa nào đó, Tiểu hành tinh sẽ đưa ta vào không gian
vừa bảo vệ chúng ta vừa mở rộng cuộc sống của chúng ta.
Nền văn tinh tiên tiến khắp Vũ Trụ
có thể sử dụng tiểu hành tinh như bàn đạp đến các vì sao.
Nhân loại sẽ sớm đi vào
thời đại tiểu hành tinh.
== Dịch và khớp thoại Trần Xuân Nghĩa nghiatx@gmail.com ==